Najpierw ustal formę prawną
Słowo „właściciel” znaczy co innego w zależności od tego, jak firma jest zorganizowana. Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą jest jednocześnie przedsiębiorcą i właścicielem, bo firma nie ma odrębnej osobowości prawnej. Spółka z o.o. albo spółka akcyjna jest osobnym podmiotem, a jej właścicielami w sensie ekonomicznym są wspólnicy lub akcjonariusze. Spółka cywilna to umowa między przedsiębiorcami, z których każdy ma własny wpis w CEIDG.
Formę prawną zdradza zwykle sama nazwa (dopiski „sp. z o.o.”, „S.A.”, „sp.k.”, „s.c.”) albo numer KRS na fakturze. Jeśli masz tylko NIP, wpisz go kolejno w CEIDG i w KRS. Jeden z rejestrów odpowie.
CEIDG dla działalności jednoosobowej
Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, dostępna pod adresem aplikacja.ceidg.gov.pl, obejmuje osoby fizyczne prowadzące działalność, w tym wspólników spółek cywilnych. Wyszukujesz po NIP, REGON, nazwie firmy albo imieniu i nazwisku.
Wpis pokazuje imię i nazwisko przedsiębiorcy, nazwę firmy, adres wykonywania działalności, datę rozpoczęcia, kody PKD i status (aktywna, zawieszona, wykreślona). Pojawiają się tu także informacje o ograniczeniu zdolności do czynności prawnych, zakazie prowadzenia działalności czy pełnomocnikach. Przy spółce cywilnej widzisz NIP i REGON spółki, ale wspólników ustalisz, szukając w CEIDG po tych numerach albo prosząc o umowę spółki.
KRS dla spółek
Spółki handlowe, fundacje i stowarzyszenia prowadzące działalność gospodarczą są w Krajowym Rejestrze Sądowym. Odpis pobierzesz bezpłatnie w portalu ekrs.ms.gov.pl. Ważne są dwa działy.
- Dział 1 zawiera kapitał zakładowy i, w spółce z o.o., wspólników posiadających co najmniej 10 procent kapitału. W spółkach osobowych (jawnej, komandytowej) wpisani są wszyscy wspólnicy.
- Dział 2 pokazuje zarząd, sposób reprezentacji i prokurentów, czyli osoby, które faktycznie podpisują umowy.
W spółce akcyjnej i prostej spółce akcyjnej KRS nie wymienia akcjonariuszy, poza jedynym akcjonariuszem. Tu trzeba sięgnąć do trzeciego rejestru. Szczegóły czytania działu 1 opisujemy w osobnym wpisie o wspólnikach spółki z o.o. w KRS.
CRBR, czyli kto naprawdę kontroluje spółkę
Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych prowadzi Minister Finansów, a wyszukiwarka jest dostępna pod adresem crbr.podatki.gov.pl. Beneficjentem rzeczywistym jest osoba fizyczna, która sprawuje bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad spółką. W przypadku spółek oznacza to przede wszystkim posiadanie ponad 25 procent udziałów lub głosów, także przez łańcuch innych podmiotów, albo kontrolę wynikającą z umów czy uprawnień osobistych.
Zgłoszenie składa sama spółka, a w rejestrze widać imię i nazwisko beneficjenta, obywatelstwo, kraj zamieszkania oraz opis uprawnień (na przykład udziały pośrednie przez inną spółkę). CRBR jest szczególnie przydatny, gdy wspólnikiem w KRS jest inna spółka, fundacja albo podmiot zagraniczny.
Ograniczenia CRBR
Dane w CRBR pochodzą z oświadczeń samych spółek i nie są weryfikowane przez sąd przy zgłoszeniu. Zdarzają się zgłoszenia nieaktualne albo niekompletne. Jeśli w spółce nie da się wskazać osoby z kontrolą powyżej progu, jako beneficjenta wpisuje się członka kadry kierowniczej wyższego szczebla, co nie oznacza własności. Dlatego wynik z CRBR zawsze porównuj z działem 1 KRS.
Jak połączyć wyniki
| Pytanie | Gdzie szukać |
|---|---|
| Czyja jest działalność jednoosobowa | CEIDG |
| Kto ma udziały w spółce z o.o. | KRS, dział 1 (od 10 procent kapitału) |
| Kto podpisuje umowy w imieniu spółki | KRS, dział 2 |
| Kto stoi za łańcuchem spółek | CRBR |
| Czy firma jest czynnym podatnikiem VAT | Biała lista VAT |
Sensowna kolejność wygląda tak. Ustal formę prawną, sprawdź właściwy rejestr podstawowy (CEIDG albo KRS), a gdy wspólnikiem jest inny podmiot, przejdź do CRBR. Jeśli wyniki się nie zgadzają, na przykład CRBR wskazuje inną osobę niż ta, która wynika z udziałów w KRS, potraktuj to jako sygnał do dodatkowych pytań, a nie jako rozstrzygnięcie.
Jak to samo zrobić w naszym serwisie
Na stronie kto jest właścicielem firmy wpisujesz nazwę albo NIP i dostajesz zestawienie z KRS i CEIDG w jednym miejscu: wspólników, zarząd, prokurentów i powiązane spółki, z datą danych przy każdej pozycji. Gdy wspólnikiem jest inna spółka, przechodzisz do jej profilu i widzisz cały łańcuch. Przy profilach osób pokazujemy szacowaną wartość udziałów, a sposób jej liczenia opisujemy w metodologii. Jeśli sprawdzasz firmę przed umową, przydatny będzie też poradnik weryfikacja kontrahenta krok po kroku.
Jeśli ustalasz właściciela, bo za chwilę podpiszesz umowę, przejdź od razu do sprawdzania kontrahenta: osoby, ich inne spółki i wyniki finansowe widzisz tam w jednym raporcie. Samą osobę znajdziesz też w wyszukiwarce przedsiębiorców po nazwisku.