Krótka odpowiedź
Wierzyciel z tytułem wykonawczym składa komornikowi wniosek o egzekucję z udziałów dłużnika w konkretnej spółce z o.o. Komornik zawiadamia spółkę i sąd rejestrowy o zajęciu, dłużnik traci prawo rozporządzania udziałem, a komornik powołuje biegłego do wyceny i sprzedaje udział z wolnej ręki albo na licytacji. Zanim to zrobisz, ustal, w jakich spółkach dłużnik jest wspólnikiem i czy te udziały coś warte.
Etapy egzekucji z udziałów w tabeli
| Etap | Co się dzieje | Kto działa |
|---|---|---|
| Ustalenie spółek | Wskazanie, w których spółkach dłużnik jest wspólnikiem i jaki ma procent | wierzyciel albo jego kancelaria |
| Wniosek | Wniosek o egzekucję z udziałów w nazwanej spółce, z tytułem wykonawczym | wierzyciel |
| Zajęcie | Zawiadomienie spółki i zgłoszenie zajęcia sądowi rejestrowemu; spółka ma tydzień na oświadczenie o roszczeniach osób trzecich (art. 910 KPC) | komornik |
| Wycena | Szacunek wartości udziału przez biegłego, chyba że strony ustaliły wartość | komornik i biegły |
| Sprzedaż | Z wolnej ręki za nie mniej niż 75% oszacowania albo licytacja; umowa spółki może dawać spółce pierwszeństwo wskazania nabywcy | komornik |
Tabela opisuje ogólny przebieg według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu spółek handlowych. Konkretną sprawę prowadzisz z komornikiem albo z radcą, bo umowa spółki potrafi zmienić tryb sprzedaży.
Jak wierzyciel ustala, w jakich spółkach dłużnik ma udziały
Komornik nie przeszukuje rejestrów w poszukiwaniu spółek dłużnika. Wniosek o zajęcie udziałów musi wskazywać spółkę, więc to wierzyciel ją znajduje. Odpis z KRS pokazuje wspólników jednej spółki, ale nie odpowiada na pytanie odwrotne: gdzie jeszcze ta osoba jest wspólnikiem.
Przy popularnych nazwiskach dochodzi problem identyfikacji. Pod nazwiskiem Jan Kowalski mogą kryć się różne osoby, a wniosek o zajęcie wskazujący niewłaściwą spółkę kosztuje czas i opłaty. Dlatego porównaj siedzibę, branżę i wiek spółek z tym, co wiesz o dłużniku z umowy. W naszej bazie widzisz profil osoby z listą wszystkich spółek z KRS, w których jest wspólnikiem, z procentem udziałów. Szczegóły i zakres opisujemy na stronie udziały dłużnika w spółkach z o.o. do zajęcia przez komornika.
Czy udziały dłużnika są coś warte
Wartość nominalna udziału z odpisu KRS rzadko ma związek z ceną rynkową. Udział w spółce z 10 tysiącami złotych kapitału zakładowego, która rok w rok zarabia kilkaset tysięcy zł zysku, jest wart wielokrotnie więcej niż nominał. I odwrotnie, udział w spółce bez przychodów i z ujemnym kapitałem własnym nie pokryje nawet kosztów egzekucji.
Przed wnioskiem sprawdź więc przychód, zysk netto i kapitał własny spółki z e-sprawozdań. W profilu osoby w bazie widzisz je obok procentu udziałów, razem z szacowanym przedziałem wartości (metodę opisuje strona metodologia). To orientacja do decyzji, czy składać wniosek, a nie wycena. Wartość do sprzedaży ustala biegły powołany przez komornika.
Czy zajęcie udziałów widać w KRS
Zajęcie zgłasza się sądowi rejestrowemu i ląduje w aktach rejestrowych spółki, a nie w odpisie z KRS. Odpis nie potwierdza więc, że udziały są wolne od zajęć innych wierzycieli. Przy większym długu albo zakupie pakietu wierzytelności zajrzyj do akt rejestrowych w sądzie.
Co po zajęciu: dłużnik, spółka i dywidenda
Po zajęciu dłużnik nie może rozporządzać udziałem ani go obciążać. Zajęcie obejmuje też świadczenia, które z udziału przypadają wspólnikowi, na przykład udział w zysku i dywidendę, które spółka wypłaca wtedy komornikowi. Wierzyciel nie zostaje przez to wspólnikiem i nie głosuje na zgromadzeniu.
Jeśli umowa spółki ogranicza zbycie udziałów, spółka może wskazać nabywcę po cenie ustalonej przez sąd rejestrowy. Dlatego umowa spółki, dostępna w aktach rejestrowych, bywa ważniejsza od samego procentu udziałów.
Kiedy zajęcie udziałów się nie opłaca
- Spółka nie ma przychodów i sprawozdań od lat, więc udział jest praktycznie bez wartości.
- Kapitał własny jest ujemny, a spółka ma większe zobowiązania niż majątek.
- Dłużnik ma tylko mały procent udziałów w spółce, a koszty biegłego i egzekucji przekraczają spodziewany zysk.
- Udziały zostały zbyte albo obciążone przed zajęciem. Dlatego przy dłuższych sprawach warto obserwować dłużnika, a nie sprawdzać go jednorazowo.
Ile kosztuje ustalenie, co zajmować
Agencje detektywistyczne liczą za ustalenie majątku jednej osoby od około 1 200 do 6 000 zł netto i więcej (zestawienie cenników opisujemy we wpisie wywiad gospodarczy cena). Sprawdzenie samych udziałów w spółkach z KRS możesz zrobić w bazie przedsiębiorców w planie Analityk za 249 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej, z 30 raportami PDF do akt i alertami o zbyciu udziałów. Agencja ustali też nieruchomości i pojazdy, których rejestry spółek nie pokazują, więc te dwie drogi się uzupełniają.
Pytania wierzycieli
Czy komornik może zająć wszystkie udziały dłużnika w spółce?
Tak, zajęcie obejmuje co do zasady wszystkie udziały dłużnika w danej spółce z o.o. Jeśli dłużnik ma udziały w kilku spółkach, zajęcie dotyczy każdej z nich osobno, więc wniosek wskazuje konkretne spółki.
Czy można zająć udziały, jeśli dłużnik nie prowadzi już firmy?
Tak. Osoba, która nie prowadzi działalności, może nadal być wspólnikiem spółki z o.o. i widnieć w KRS. Takie udziały są składnikiem jej majątku niezależnie od tego, czy zawiesiła firmę.
Kto płaci za wycenę biegłego?
Biegłego powołuje komornik, a koszty egzekucji co do zasady ostatecznie obciążają dłużnika. W praktyce komornik może żądać zaliczki od wierzyciela, więc przed wnioskiem policz, czy wartość udziałów uzasadnia taki wydatek.
Czy wystarczy sprawdzić wspólników w KRS?
Dla jednej znanej spółki tak. Gdy nie wiesz, w jakich spółkach dłużnik ma udziały, odpis jednej spółki nic nie da, bo potrzebujesz listy wszystkich jego spółek. Do tego służy profil osoby w bazie, a skład wspólników konkretnej spółki opisuje poradnik jak sprawdzić wspólników spółki z o.o. w KRS.
Co zrobić dalej
Zacznij od listy spółek dłużnika i ich wyników, dopiero potem składaj wniosek tam, gdzie udziały mają wartość. Gdy dług powstał w spółce z o.o., rozważ też pozew członków zarządu, opisany na stronie członkowie zarządu dłużnika do pozwu z art. 299 KSH.