Gdzie znaleźć sprawozdanie
Spółki wpisane do KRS składają roczne sprawozdania finansowe do repozytorium dokumentów finansowych prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Przeglądarka dokumentów jest dostępna z poziomu portalu ekrs.ms.gov.pl. Wpisujesz numer KRS, wybierasz rok i pobierasz pliki. Dostęp jest bezpłatny i nie wymaga konta.
Terminy wynikają z ustawy o rachunkowości. Zarząd sporządza sprawozdanie w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego, wspólnicy zatwierdzają je w ciągu 6 miesięcy, a spółka składa je do KRS w ciągu 15 dni od zatwierdzenia. Przy roku obrotowym równym kalendarzowemu sprawozdanie za dany rok pojawia się więc zwykle latem roku następnego. Informację, za które lata dokumenty wpłynęły, znajdziesz też w dziale 3 odpisu z KRS.
Format XML i jak go otworzyć
Od października 2018 roku jednostki wpisane do KRS sporządzają sprawozdania w postaci elektronicznej, w ustrukturyzowanym formacie XML według schematów udostępnionych przez Ministerstwo Finansów, i podpisują je podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym. Plik XML nie jest wygodny do czytania w przeglądarce, ale istnieją bezpłatne wizualizatory, w tym udostępniany przez resort finansów na portalu podatki.gov.pl, które zamieniają go w czytelną tabelę.
W repozytorium obok sprawozdania często leżą inne pliki: uchwała o zatwierdzeniu, uchwała o podziale zysku lub pokryciu straty, sprawozdanie z działalności zarządu, a w większych spółkach sprawozdanie biegłego rewidenta. Te dokumenty warto przeczytać razem.
Bilans, czyli co spółka ma i skąd to finansuje
Bilans to zestawienie na jeden dzień, zwykle 31 grudnia. Po lewej stronie są aktywa, po prawej pasywa, a obie sumy muszą być równe.
- Aktywa trwałe to składniki używane dłużej niż rok: nieruchomości, maszyny, wartości niematerialne, długoterminowe inwestycje i udziały w innych spółkach.
- Aktywa obrotowe to zapasy, należności od klientów, krótkoterminowe inwestycje i środki pieniężne.
- Kapitał własny obejmuje kapitał zakładowy, kapitał zapasowy, wynik z lat ubiegłych i wynik roku bieżącego.
- Zobowiązania i rezerwy to wszystko, co spółka jest winna bankom, dostawcom, pracownikom i urzędom, z podziałem na długoterminowe i krótkoterminowe.
Ujemny kapitał własny
Gdy straty z kolejnych lat przewyższą wniesione kapitały, kapitał własny staje się ujemny. Oznacza to, że zobowiązania są większe niż suma aktywów. W spółce z o.o. strata przewyższająca sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego zobowiązuje zarząd do zwołania zgromadzenia wspólników w sprawie dalszego istnienia spółki. To jeden z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych w całym dokumencie.
Rachunek zysków i strat, czyli co działo się w ciągu roku
Rachunek zysków i strat (RZiS) pokazuje przychody i koszty za cały rok obrotowy. Występuje w dwóch wariantach. Wariant porównawczy grupuje koszty według rodzaju (amortyzacja, materiały i energia, usługi obce, wynagrodzenia), a wariant kalkulacyjny według funkcji (koszt sprzedanych produktów, koszty sprzedaży, koszty ogólnego zarządu). Wynik końcowy jest w obu taki sam.
Czytaj RZiS od góry. Przychody netto ze sprzedaży mówią o skali działalności. Zysk ze sprzedaży pokazuje, czy podstawowa działalność się opłaca. Zysk z działalności operacyjnej (EBIT) dodaje pozostałe przychody i koszty operacyjne. Niżej są przychody i koszty finansowe (odsetki, różnice kursowe), podatek dochodowy i wreszcie zysk lub strata netto.
EBITDA
EBITDA to zysk operacyjny powiększony o amortyzację. Wskaźnik pokazuje, ile gotówki generuje podstawowa działalność przed kosztami finansowania, podatkami i odpisami. W wariancie porównawczym amortyzacja jest osobną pozycją w kosztach działalności operacyjnej. W wariancie kalkulacyjnym trzeba jej szukać w informacji dodatkowej albo w rachunku przepływów pieniężnych. EBITDA nie jest pozycją sprawozdania, tylko miarą liczoną przez analityka, więc przy porównaniach zawsze sprawdzaj, jak ją policzono.
Kilka wskaźników do policzenia samemu
| Wskaźnik | Jak policzyć | Co mówi |
|---|---|---|
| Płynność bieżąca | aktywa obrotowe podzielone przez zobowiązania krótkoterminowe | czy spółka pokryje bieżące długi aktywami obrotowymi |
| Zadłużenie ogólne | zobowiązania i rezerwy podzielone przez sumę bilansową | jaka część aktywów jest finansowana długiem |
| Rentowność netto | zysk netto podzielony przez przychody netto | ile zostaje z każdej złotówki sprzedaży |
| Rentowność kapitału własnego (ROE) | zysk netto podzielony przez kapitał własny | jak efektywnie pracują pieniądze wspólników |
| Marża EBITDA | EBITDA podzielona przez przychody netto | rentowność operacyjna przed amortyzacją |
Pojedyncza wartość mówi niewiele. Porównuj co najmniej dwa lub trzy kolejne lata tej samej spółki i spółki z tej samej branży. Handel ma zwykle niskie marże i wysoką rotację, a usługi doradcze odwrotnie.
Na co uważać
- Mikro i małe jednostki mogą sporządzać sprawozdanie uproszczone, z mniejszą liczbą pozycji, co utrudnia głębszą analizę.
- Brak sprawozdania za ostatni rok po upływie terminów to sygnał, że w spółce coś może być nie tak.
- Dane są historyczne. Sprawozdanie za poprzedni rok nie mówi, co dzieje się dziś.
- Opinia biegłego rewidenta z zastrzeżeniem albo odmowa wydania opinii wymagają szczególnej uwagi.
Jak to samo zrobić w naszym serwisie
W sekcji sprawozdania finansowe pokazujemy dane z e-sprawozdań w czytelnej formie: przychody, wynik netto, kapitał własny, EBITDA i wskaźniki dla kolejnych lat, bez otwierania plików XML. Wyniki finansowe są też widoczne w profilu każdej spółki, którą znajdziesz w wyszukiwarce. Sposób liczenia wskaźników i szacowanej wartości udziałów opisujemy w metodologii, a zakres dostępu w planach w cenniku. Jak włączyć analizę finansów w pełną kontrolę firmy przed umową, opisujemy w poradniku weryfikacja kontrahenta krok po kroku.